લીંબડી તાલુકાની નાની કઠેચીમાં રસ્તા પર અને ઓટલા સુધી પાણી ઉભું છે. વરસાદ વિરામ પર છે, છતાં લોકો ઘરથી કામ સુધી જવા હોડીઓ લે છે. ગામના અંદાજે 400 મકાનોમાં પાણી ભરાઈ ગયા છે. આ દૃશ્યોમાં તાત્કાલિકતા ચીસ કરે છે.

આસપાસના ચોરણિયા, શિયાણી અને નટવરગઢ વિસ્તારોમાંથી આવેલા વહેણે દબાણ વધાર્યું. ખેતીમાં કપાસ અને મગફળી માટે ચિંતા ઊભી છે. ઘરમાંથી પાણી ન ઉતરે, એટલે જીવિકાનો ઘડિયાળ અટકતો જાય છે. અહીં મૂળ પ્રશ્ન વરસાદ નહિ, નિકાલ છે.

સમસ્યા ક્યાં અટકી

વોર્ડ સ્તરના નાળા પૂરતા ઝડપી નથી, તળાવના ઓવરફ્લો માર્ગ પર ગાદ બેઠી છે, અને રોડના ક્રોસ ડ્રેઇન તથા કલ્વર્ટની ક્ષમતા ઓછી પડી છે. ગામમાં પ્રવેશ માર્ગો થોડા ઊંચા છે, નીચાણવાળા ખંડ પાણી અટકાવે છે. એટલા માટે લોકો નિત્ય હિલચાલ માટે નાની હોડીઓ પર નિર્ભર બન્યા છે. જિલ્લાનાં બીજા ગામોમાં પણ પાણી ઓસરવામાં મોડું લાગે છે, એટલે દીઠ નિરીક્ષણ અને હસ્તક્ષેપ જરૂરી છે.

હવે કરવાનું શું

તાલુકા સ્તરે પમ્પિંગ સાથે dewatering કમાન્ડ પ્લાન તરત બનાવવો જોઈએ. નાની અને મધ્યમ ક્ષમતાના પોર્ટેબલ પમ્પોની યાદી તૈયાર થાય. ઇલેક્ટ્રિક અને ડિઝલ સપોર્ટ બંને રાખવા પડે. ગલીઓનું સેક્ટરાઇઝેશન કરી પ્રાથમિકતા મુજબ પાણી ખસેડવું જોઈએ. ગામના તળાવ અને ડીપ્રેશન પોઈન્ટમાં પૂર્વમોન્સૂન ડીસિલ્ટિંગ નિત્યક્રમનો ભાગ बने. નદી જોડાણ હોય તો ચેકપોઈન્ટ વાલ્વ ગોઠવાય. રસ્તાઓ પર દરેક પાંચસોથી હજાર મીટરે પૂરતા ક્રોસ ડ્રેઇન મુકાશે તો ગતિ વધે. રોડ કોટની સમીક્ષા થાય અને નીચાણવાળા ખંડમાં વધારાનું સબગ્રેડ ડ્રેનેજ અપાય.

હેલ્થ અને હાઈજિન

ઘરોમાં ઊભા પાણીથી પીવાના સ્ત્રોત દૂષિત થવાનો જોખમ ઊંચો છે. ક્લોરીનેશન નિયમિત રાખવું. હાથ ધોવાની ટેવ મજબૂત બનાવવી. ટોઈલેટ અને રસોડા માટે સુકા પ્લેટફોર્મનો તાત્કાલિક ઉપયોગ કરવો. મચ્છર નિયંત્રણ માટે ગેમ્બૂસિયા માછલી છોડવી અથવા તેલિયાં આવરણ જેવી સરળ રીતો પંચાયત અમલમાં મૂકે.

પરિસ્થિતિને રેઇન શોક તરીકે નહિ, ડ્રેનેજ ગેપ્સના દર્શન તરીકે જોવી જોઈએ.

પાણી ઊતારની ગતિ વધે તો જ હોડીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટશે. નાની કઠેચી માટે આ જ આજનું કામ છે.