ગુજરાતના શહેરોમાં ઈ-મેમો આવવો સામાન્ય છે. હવે એ જ ઓળખીતી પ્રક્રિયા સાયબર ઠગો માટે હથિયાર બની રહી છે. ટેમ્પ્લેટ મેસેજ આવે, તમારા વાહન પર મોટો દંડ બાકી છે, લિંક ખોલો, એપ ઇન્સ્ટોલ કરો અને તરત પેમેન્ટ કરો. જેટલું સરળ લાગે છે, એટલું જોખમી છે.

જેવો APK ફાઈલ ઇન્સ્ટોલ થાય છે, તેમ મોબાઈલની પરમીશન માગી ઠગો સ્ક્રીન જોઈ શકે છે, SMS વાંચી શકે છે, OTP પકડી શકે છે. પછી બેંકિંગ એપ અને એકાઉન્ટ સુધી પહોંચવાનો રસ્તો ખુલે છે. વપરાશકર્તા સમજ્યા પહેલાં જ અનધિકૃત ટ્રાન્ઝેક્શન થઈ શકે છે.

અહિં મિકેનિઝમ સીધો છે. અજાણી APK ઇન્સ્ટોલ કરાવો, પછી રીમોટ ઍક્સેસ, નોટિફિકેશન રીડ અને ઓવરલે પરમિશન ઝૂંટવો. ત્યાર બાદ પેમેન્ટ એપ કે મેસેજિંગમાં આવતા OTP અને એલર્ટ તેમની નજરે પડે છે. ફોનનો કંટ્રોલ પરાયાં હાથમાં જાય છે.

અજાણી લિંક જોઈ ઉતાવળમાં એપ ઇન્સ્ટોલ કરવી એટલે તમારા ફોનનું તાળું પરાયાં હાથમાં આપવું.

મહત્વનું સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે. ટ્રાફિક પોલીસ કે RTO કોઈ એપ મોકલતું નથી. દંડ વસૂલવા માટે વોટ્સએપ લિંકનો માર્ગ અપનાતો નથી. ઈ-ચુકવણીની સગવડ સત્તાવાર પોર્ટલ પર છે, અધિકૃત QR કોડ અને કાઉન્ટર પર રોકડ વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે.

તમારે નિયમ આટલો જ રાખવો છે.

• ઈ-ચાલાન માટે ફક્ત સત્તાવાર પોર્ટલ, અધિકૃત QR અથવા કાઉન્ટર પસંદ કરો.
• કોઈ લિંક કે એપ આવે તો પહેલા પોલીસ અથવા બેંકની સત્તાવાર હેલ્પલાઇન પર ચેક કરો.
• શંકાસ્પદ APK કદી ઇન્સ્ટોલ ન કરો, અજાણી સોર્સની એપને પરમીશન ન આપો.

સરકારી નિયમ મુજબ ઈ-ચાલાન ભરવાની સમયમર્યાદા હવે 45 દિવસ છે. એટલે ગભરાટમાં નહિ, સમયસર સત્તાવાર રસ્તે ચુકવો. ઓનલાઈન મુશ્કેલી હોય તો નિયત પેમેન્ટ સેન્ટર અથવા નજીકના ટ્રાફિક પોલીસ પોઈન્ટ પરથી મદદ લો.

જો છેતરપિંડીનો અણસાર થાય તો તરત 1930 પર કોલ કરો અને National Cyber Crime Reporting Portal પર ફરિયાદ નોંધાવો. તરત બ્લોક અને રિપોર્ટ કરશો તો નુકસાન સીમિત રહી શકે છે.

અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસ પણ આવી ચેતવણી આપી ચૂકી છે. ચેનલના અહેવાલ મુજબ ઈ-મેમોના નામે APK મોકલી સાયબર ફ્રોડના પ્રયત્નો વધ્યા છે. નાગરિકોએ સત્તાવાર લિંક સિવાય કાંઈ નહિ ખોલવું, એ જ સાવચેતી સલામતી છે.