સુરત માટે 26 કલાકનો ભારે વરસાદનો એલર્ટ જાહેર છે. ટિવી9 ગુજરાતી મુજબ આર્મીની બે ટીમ તૈયાર રાખવામાં આવી છે અને ફાયર બ્રિગેડ સહિત નગરતંત્ર ચેતનાવસ્થામાં છે. એલર્ટ પોતે હેડલાઇન નથી. અસલ મુદ્દો છે કે આ શહેરના કન્ટિજનસી પ્લાનનો રીઅલ-ટાઇમ સ્ટ્રેસ-ટેસ્ટ કેવી રીતે ઉતરે છે.

સુરત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ અને પોર્ટ લિંક ધરાવતું શહેર છે. અહીં વર્કફ્લો સતત દોડે છે. પાણી જામે તો ફક્ત ટ્રાફિક નહિ, હીરા પોલિશિંગના શિફ્ટ, ટેક્સટાઈલ ટ્રેડના ડીસ્પેચ અને હઝીરા કોરિડોરના ટ્રક્સ પણ અટકે. એટલે તૈનાતી કેટલી છે એ નહિ, તૈનાતી કેવી રીતે ચલાવે છે તે કસોટી છે.

સવાલ માત્ર કેટલી ટીમ તૈનાત છે તે નથી, સવાલ એ છે કે શહેરની નસ નસમાં વહેતું કમાન્ડ અને ડ્રેનેજ સિસ્ટમ દબાણ સહન કરે છે કે નહીં.

મોબિલાઇઝેશન ઝડપી, હવે માઇક્રો આદેશ સાંકળની કસોટી

ટિવી9 ગુજરાતી રિપોર્ટ મુજબ બહુ-เอજન્સી મૂવમેન્ટ થઈ છે અને તંત્ર સજ્જ છે. પ્રી પોઝિશનિંગ કામ આવે છે, કારણ કે મેદાન પર પ્રથમ 90 મિનિટ outcome નક્કી કરે છે. પરંતુ ગતિનું મૂલ્યાંકન વોર્ડ લેવલ પર થાય છે. કોના હવાળા કયા સબ વોર્ડ પોકેટ્સ છે, કંટ્રોલ રૂમથી હાઇડ્રન્ટ સુધી મેસેજિંગ કેટલું એકરુપ છે, અને ડુપ્લિકેટ કોલ્સ ફિલ્ટર કરવાની પ્રેક્ટિસ છે કે નહીં, આ સૂચક છે.

વોર્ડ અધિકારી, ફાયર ઓફિસર અને ટ્રાફિક પોઇન્ટ્સ વચ્ચેનું ટ્રાયએંગ્યુલેશન રૂટીન પરથી જાય તો જ ઝડપી ડી વોટરિંગ, સમયસર ડાઇવર્ઝન અને એમ્બ્યુલન્સ રુટ સિક્યોરિટી શક્ય બને. કંટ્રોલ રૂમમાં એક જ સોર્સ ઓફ ટ્રુથ રાખવાનો નિયમ વાસ્તવમાં કેટલો અમલમાં છે તે આવનારા કલાકોમાં દેખાશે.

લોકલ ડ્રેનેજ, પૈસા નહિ સમય અગત્યનો પરિમાણ

ભારે છાંટા એક સાથે પડે ત્યારે મેઇન સ્ટોર્મ વોટર ડ્રેનેજ સારી હોવા છતાં માઇક્રો લૂપ્સ અટવાઈ શકે. આઉટફોલ ગેટ્સ પાસેની ગાદ, સોસાયટી ખૂણેના ગ્રેટિંગ્સ પરની પ્લાસ્ટિક, અને ફ્લાયઓવર અંડરપાસમાં સબ મર્સિબલ પંપની ઑટો કટ ટાઇમિંગ મિનિટોમાં outcome ફેરવી દે છે. હસ્તકક્ષા કરતા ઓટોમેશન વધુ વિશ્વસનીય હોય છે, શરતે સેન્સર્સ અને પાવર બેકઅપ જળવાઈ રહે. જ્યાં પાણી 60 થી 90 મિનિટમાં ઉતરી જાય છે તે સિસ્ટમ સ્વસ્થ ગણાય. તેનાથી વધુ લેતા હોટસ્પોટ્સમાં ગાદ સફાઈની ફ્રીક્વન્સી વધારવી પડે.

હાઇ ઇન્ટેન્સિટી સેલ્સની શક્યતા હોય ત્યારે પંપ હાઉસીસ પર મેઇન્સ અને ડીજી સેટ બંને ચેકલિસ્ટ પર હોવા જોઈએ. જો વોર્ડ ટીમો પાસે પોર્ટેબલ પંપ અને સેન્ડબેગ પ્રીઅલોકેટેડ હોય તો માઇક્રો સ્ટ્રીટ્સમાં ઝડપી પ્રતિક્રિયા મળે. આ વિગતો સત્તાવાર બ્રિફિંગમાં ઓછું બોલાય છે, પરંતુ મેદાનમાં તેની અસર તરત દેખાય છે.

હીરા, ટેક્સટાઈલ અને લોજિસ્ટિક્સ કોરિડોરના ઓપરેશનલ સવાલો

વર્ચાછા અને કતારગામ જેવા ક્લસ્ટર્સમાં હીરા પૉલિશિંગ ગાયે છે. ટેક્સટાઈલ ટ્રેડ રિંગ રોડ, ઉધના અને સાચિન તરફ ફેલાયેલો છે. હઝીરા સંકળાયેલ કોરિડોર હાઇવેઝ અને વેરહાઉસિસ સાથે ચાલે છે. એલર્ટની ઘડીમાં મુદ્દો છે last mile. એક અંડરપાસમાં પાણી ઊભું રહે તો આખો વર્કફ્લો ધીમો પડે. તેથી બિઝનેસ એકમો માટે પ્રેક્ટિકલ ચેકલિસ્ટ સાદી છે, પરંતુ અસરકારક છે.

• સ્ટાફ કોમ્યુટ માટે વિકલ્પિક રૂટ લિસ્ટ અને શિફ્ટ સ્ટેગરિંગનો પ્લાન તૈયાર રાખવો.
• ક્રિટિકલ મશીન્સ માટે યૂપીએસ અને ડીજી, ખાસ કરીને હ્યુમિડિટી કન્ટ્રોલ અને સર્વર રૂમ માટે.
• વેરહાઉસ રેકિંગમાં ફ્લોરથી પહેલો પ્લેટફોર્મ ઊંચો રાખવો, ઇનબાઉન્ડ અને આઉટબાઉન્ડ સ્લોટિંગમાં હાઇ ગ્રાઉન્ડને પ્રાધાન્ય આપવું.
• પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ અને કટિંગ સ્ક્રેપ ડ્રેનેજમાં ન જાય તે માટે housekeeping નિયમ કડક રાખવો.

આ પગલાં એલર્ટને લઇ તરત બંધ કરવાનો સંકેત આપતા નથી. હેતુ છે continuity, safety અને ફ્લેક્સિબિલિટી વચ્ચે સંતુલન.

જાહેર માહિતી, સ્પષ્ટ સંદેશ અને અફવા નિયંત્રણ

એટલા કલાકનો એલર્ટ હોય ત્યારે જાહેર સંદેશમાં ત્રણ બાબતો અગત્યની છે. એક, કયા માર્ગો પર ટાળણી રાખવી તે સમયસર અપડેટ. બે, લોકલ હેલ્પલાઇન નંબર્સ એક જગ્યા પર ઉપલબ્ધ. ત્રણ, રિઅલ ટાઇમ વોટરલોગિંગ પોઇન્ટ્સની માહિતી સિટિઝન એપ અથવા સત્તાવાર સોશિયલ હેન્ડલ પર સિગ્નલ ટૂ નોઇઝ બેલેન્સ સાથે મૂકવી. ટિવી9 ગુજરાતી જેવી ચેનલોના અપડેટ્સ મેદાનની તસવીર આપે છે, પરંતુ સત્તાવાર હેન્ડલની કન્ફર્મેશન લૂપ જ ગવર્નન્સની રીડ છે.

આગામી 26 કલાકમાં શું જોવું

આ સ્ટ્રેસ-ટેસ્ટનું મૂલ્યાંકન આ માપદંડોથી થઈ શકે.

• ભારે છાંટા પછી હોટસ્પોટ્સમાં પાણી ઉતરવાની મધ્યમ સમયસરખામણી, 60 થી 90 મિનિટ બેન્ચમાર્ક.
• ફાયર બ્રિગેડ અને એમ્બ્યુલન્સના રિસ્પોન્સ ટાઈમમાં સઘન ટ્રાફિક છતાં નોંધપાત્ર કન્સિસ્ટન્સી.
• વોર્ડ કંટ્રોલ રૂમથી મેદાન સુધી ઇન્સ્ટ્રક્શન્સની એક જ ભાષા, ડુપ્લિકેટ કૉલ્સમાં ઘટાડો.
• પંપ હાઉસ ડાઉનટાઈમ ઝીરોની નજીક, ડીજી સેટ પર સ્વિચ ઓવર સ્મૂથ.
• વ્યવસાયિક ક્લસ્ટર્સમાં શિફ્ટ મેનેજમેન્ટથી લાસ્ટ માઈલ ક્લોગ્સ ટાળવાનો પુરાવો, ટૂંકી લાઇન અને તર્કસંગત રીરુટિંગ.

આ નિર્દેશકો મળીને બતાવે છે કે શહેરની મશીનરી માત્ર એલર્ટ સાંભળે છે કે ખરેખર શીખે છે પણ.

પાઠ અને જવાબદારી

એલર્ટ પછીનું અગત્યનું કામ છે આફ્ટર એક્શન રિવ્યુ. કયા વોર્ડના કયા કાલવર્ટમાં ગાદ ફરી મુદ્દો બન્યો, કયા અંડરપાસના પંપના સેન્સરે વારંવાર હીક અપ આપ્યો, અને કયા માહિતી ચેનલમાં મિસ કમ્યુનિકેશન થયું તેની યાદી ખુલ્લેઆમ મૂકવી જોઈએ. પારદર્શિતા જેટલી ઊંચી, વિશ્વાસ તેટલો મજબૂત. સુરત જેવી હસ્ટલિંગ ઇકોનોમી ધરાવતા શહેર માટે આ માત્ર વરસાદનો ઇવેન્ટ નથી. આ ગવર્નન્સની ગુણવત્તાનો રીઅલ-ટાઇમ ઓડિટ પણ છે.

ટિવી9 ગુજરાતી મુજબ બહુ-એજન્સી તૈનાતી સક્રિય છે અને 26 કલાકનો ભારે વરસાદનો એલર્ટ લાગુ છે. પૂર આવશે એવી ખાતરીપૂર્વક ભાષા વાપરવાની જરૂર નથી, પરંતુ સાવચેતીની સંસ્કૃતિ જરૂરી છે. શહેર પાસે સાધનો છે. હવે ટીમવર્ક અને શિસ્તથી તેનો અર્થ ઉતારવાનો સમય છે.