કેન્દ્રે રાષ્ટ્રીય હાઈવે પર ટોલ ગણતરીનું નવું સૂત્ર જાહેર કર્યું છે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ બ્રિજ, ટનલ, ફ્લાયઓવર અને એલિવેટેડ સેકશન જેવા ઊભા વિભાગો પર વસૂલાત ઓછી રહેશે. ગુજરાત માટે અર્થ સીધો છે, ઊભા વિભાગો વધતા જાય છે, તેથી કમ્યુટર, ઇન્ટરસિટી બસો અને ફ્રેઈટ હોલિયર્સને માર્ગખર્ચમાં થોડો શ્વાસ મળી શકે.

હાલ ચોક્કસ દરપત્રક બહાર આવ્યું નથી. કયા પ્લાઝા, કયા પ્રોજેક્ટ અને કઈ તારીખથી નવા દર દેખાશે, તે એનએચએઆઈની સત્તાવાર નોટિફિકેશનો બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. એટલે આજથી જ કંઈક પ્લાઝા પર કપાત આવી ગઈ છે એવા દાવા માને તે પહેલાં સાવચેત રહો.

શું બદલાઈ રહ્યું છે

પરંપરાગત રીતે યૂઝર ફી સમગ્ર માર્ગલંબાઈ અને પ્રોજેક્ટ લક્ષણો પરથી નક્કી થતી હતી. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના રિપોર્ટ પ્રમાણે હવે સૂત્ર એ રીતે ગોઠવાયું છે કે ઊભી બનાવટોમાં ચાર્જિસ ઘટાડાય. આશય સરળ છે, બ્રિજ કે એલિવેટેડ રેમ્પ જેવી મોંઘી રચનાઓમાંથી પસાર થતી વાહનવ્યવહાર પર બોજ પ્રમાણિત રીતે હળવો રહે. ઓપરેશનલ રીતે આ ઘટાડો પ્લાઝા સોફ્ટવેર, દરબોર્ડ અને બેકએન્ડ સેટલમેન્ટમાં ફેરફારો કર્યા પછી જ દેખાશે.

અનુમાન નહીં, સૂચનાઓ. ચોક્કસ દર, યાદી અને અમલી તારીખો એનએચએઆઈ જાહેર કરે ત્યારે જ નક્કી ગણાય.

ગુજરાત માટે જ્યાં અસર પડશે

દક્ષિણ ગુજરાત તરફ નવા કોરિડોર ઊભા થયા છે. શહેર બાઈપાસ, નદી પુલ અને એલિવેટેડ કોરિડોરનો હિસ્સો વધી રહ્યો છે. અહિંયાં યૂઝર ફી ઘટે તો દૈનિક યાત્રિકો, ખાનગી કાર, ઓલ ઇન્ડિયા પરમિટ બસો અને ટ્રક ઓપરેટરોને ટોલમાં સીધી રાહત મળે. ખાસ કરીને ટૂંકી અંતરાવાળી એલિવેટેડ કડીઓ વારંવાર વપરાતી હોય ત્યાં કુલ ચલણ ખર્ચમાં ટકાવારી અસર જોઈ શકાય છે. છતાં ભાડાં કે ફ્રેઈટ રેટ તરત નીચે પડશે તે નિર્વિવાદ માનવું યોગ્ય નથી. ઇંધણના ભાવ, ટર્નઅરાઉન્ડ સમય, વાહનવેરો, ટાયર્સ અને મેન્ટેનન્સ, તેમજ માંગ પુરવઠો, બધું મળીને બજારદરો નક્કી કરે છે.

આ ફેરફાર માત્ર ઊભા વિભાગો પર લાગુ પડશે તે યાદ રાખો. જ્યાં મુખ્ય કેરિજવે સમતલ છે અને મધ્યમાં ફ્લાયઓવર કે રેમ્પ આવે છે, ત્યાં ચાર્જિંગ લોજિક પ્લાઝા સ્તરે અલગ દેખાય તેવી શક્યતા છે. એક જ પ્લાઝા સમતલ અને એલિવેટેડ બંને વિભાગોને સર્વિસ આપતો હોય તો કપાત કોને કેવી રીતે મળે, તે માટે સોફ્ટવેરમાં ટૅગ કોડિંગ અપડેટ જરૂરી બનશે.

હકીકત જાણી પછી જ ધારણા બનાવો

નવી દિશા સૂચવે છે કે ઊભી બનાવટો માટે વધતા ચાર્જિસ પર કાપ મૂકવાનો ઇરાદો છે. યૂઝરને ઝડપી પસાર અને પ્રમાણિત ફી બંને મળે, તે સંતુલન શોધવાનો પ્રયાસ છે. પરંતુ ચોક્કસ રૂટ મુજબ કેટલો ઘટાડો, કઈ તારીખથી અને કયાં પ્લાઝા પર, તેનો જવાબ એક જ જગ્યાએ મળશે, એનએચએઆઈની નોટિફિકેશનમાં. સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ કે વોટ્સએપ ફોરવર્ડ એ જવાબ નથી.

વેપાર માટે તરતનું હોમવર્ક

ગુજરાતની લોજિસ્ટિક્સ, ઓટોમોટિવ સપ્લાય ચેઈન, ફૂડ એન્ડ એગ્રી પરિવહન અને પોર્ટ કનેક્ટિવિટીના ઓપરેટરો માટે આ પગલાં સમયસર લો.

• રૂટ પ્લાનિંગમાં ઊભા વિભાગો આવે છે કે નહીં તેની ઓડિટ કરો, અને તાજેતરના ટ્રિપ ડેટામાં FASTag ડિડક્શનનું પેટર્ન સમજો.
• લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રેક્ટમાં એસ્કલેશન અથવા પાસ થ્રુ કલોઝ કેવી રીતે લખાયેલા છે તે કાયદાકીય અને ફાઇનાન્સ ટીમ સાથે તરત રિવ્યૂ કરો, જેથી નોટિફિકેશન આવ્યા બાદ બચત અથવા વધારો પારદર્શક રીતે સમાયોજિત થાય.
• બિડિંગ કે રિક્વોટિંગમાં ટોલ કૉસ્ટની અસંશ્ચિતતા માટે સેન્સિટિવિટી રેન્જ ઉમેરો, ખાસ કરીને મિશ્ર કોરિડોર પર ચાલતા રૂટ માટે.
• એકાઉન્ટિંગ કે ERPમાં ટોલ હેડ અલગ કોડેડ હોય તો એલિવેટેડ વિભાગોના અલગ વર્ગીકરણ માટે તૈયાર રહો.
• ફ્લીટ ડ્રાઈવરો અને ઓપરેશન્સ ટીમને સ્પષ્ટ કહો કે દરોમાં ફેરફાર નોટિફિકેશન બાદ જ દેખાશે, અને ગેટ પરની રસીદમાં તે અંકિત હશે.

નાગરિકો માટે સિમ્પલ ચેકલિસ્ટ

દૈનિક યાત્રિકો માટે સત્ય સીધું છે. તમારા FASTag ડિડક્શન એલર્ટ અથવા સ્લિપમાં જ ફેરફાર દેખાશે. જે દિવસે પ્લાઝા પર નવી દરપટ્ટી લાગુ પડશે, તે દિવસે. ત્યાં સુધી કોઈ અફવા પર નિર્ણય ન લો. શહેર બાઈપાસ કે નદી પુલ જેવા વિભાગો પર ચાર્જિસ ઓછી થવાની દિશા છે, પરંતુ તમારા માર્ગ પર અમલ થયો છે કે નહીં તે સત્તાવાર જાહેરખબર અને પ્લાઝા ડિસ્પ્લેથી જ તપાસો.

અમલીકરણના ગવર્નન્સ પ્રશ્નો

ઓપરેટરોને પ્લાઝા સોફ્ટવેર અપડેટ કરવા પડશે. દરબોર્ડ ફરી છપાશે. બેકએન્ડ સેટલમેન્ટમાં નવો લોજિક લાગશે. મિક્સ્ડ કોરિડોરમાં પારદર્શકતા રાખવી ફરજિયાત બનશે, નહિ તો ગ્રાહક વિવાદ વધે. રાજ્ય પોલીસ અને માર્ગ સત્તાઓએ સાઇનેજ અને યાત્રિક માર્ગદર્શન અપડેટ કરવાથી ગૂંચવણ ઓછી થશે. આ બધું સમયસર અને એકસરખા ધોરણે થયું તો જ યૂઝર અનુભવ સુધરશે.

હવે નજર કોને રાખવી

બે દસ્તાવેજોની રાહ જોવી. એક, એનએચએઆઈની નોટિફિકેશનો, જે પ્લાઝા અથવા પ્રોજેક્ટ પ્રમાણે દર અને અસરકારક તારીખ જાહેર કરશે. બે, માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયની ગેઝેટ સૂચનાઓ, જો જરૂરી હોય તો, જે નિયમનાત્મક ભાષા સ્પષ્ટ કરશે. ત્યારબાદ ગુજરાતના કોરિડોર પર અમલી ટાઈમલાઈન સ્પષ્ટ થશે.

તત્ત્વજ્ઞાન સાદું રાખો. ઊભા વિભાગો પર ટોલમાં રાહત લાવતી નીતિ યાત્રિકો અને વેપાર માટે અનુકૂળ પરિબળ બની શકે છે. પરંતુ ગણતરી પુસ્તિકા અને કોન્ટ્રાક્ટ રેટમાં તેને ઉતારશો ત્યારે જ જ્યારે સત્તાવાર દરપત્રક અને પ્લાઝા વિગત પ્રસિદ્ધ થશે. ત્યાં સુધી વ્યવસાયો અંદરના પ્રોસેસ અને કરારો તૈયાર રાખે, અને નાગરિકો વિશ્વસનીય જાહેરખબરોની રાહ જુએ. હેડલાઈનથી નહીં, નિયમના સૂક્ષ્મ વાંચનથી લાભ નક્કી થશે.